Vergunning of meldingsplicht bij verbouwen: wat geldt in 2026?

Ga je verbouwen? Dan vraag je je misschien af of je daarvoor een omgevingsvergunning nodig hebt, je werken moet melden of gewoon mag starten.

Sinds 1 maart 2026 zijn de regels in Vlaanderen gewijzigd. Voor heel wat renovatiewerken geldt een vrijstelling van de vergunningsplicht. Voor andere werken moet je een omgevingsvergunning aanvragen. De meldingsplicht speelt bij klassieke verbouwingen vandaag een veel beperktere rol dan vroeger.

Welke regels voor jouw renovatie gelden, hangt af van de werken, de woning en de lokale stedenbouwkundige voorschriften.

Heb ik voor mijn verbouwing een vergunning nodig?

Als algemene regel geldt dat stedenbouwkundige handelingen met een ruimtelijke impact vergunningsplichtig zijn. De Vlaamse regelgeving voorziet echter heel wat vrijstellingen.

Daardoor zijn er bij renovaties drie mogelijkheden:

je hebt geen omgevingsvergunning of melding nodig;
je moet een melding doen;
je moet vooraf een omgevingsvergunning aanvragen.

Belangrijk: de Vlaamse regels zijn niet altijd voldoende om te bepalen wat voor jouw woning geldt. Gemeenten kunnen bijkomende of strengere voorschriften hebben. Controleer je concrete project daarom altijd bij de gemeente waar de woning gelegen is.

Welke renovatiewerken zijn vrijgesteld van vergunning?

Sinds 1 maart 2026 zijn verschillende renovatiewerken onder voorwaarden vrijgesteld van een omgevingsvergunning.

Binnenverbouwingen

Veel werken binnen in een bestaande woning kunnen zonder omgevingsvergunning worden uitgevoerd, zolang:

er geen vergunningsplichtige functiewijziging plaatsvindt;
het aantal woongelegenheden niet verandert;
het om een hoofdzakelijk vergunde of vergund geachte woning gaat;
de werken niet in strijd zijn met geldende voorschriften of vergunningsvoorwaarden.

Voorbeelden zijn het plaatsen van een nieuwe keuken of badkamer, het opdelen van een slaapkamer met een lichte scheidingswand, het inrichten van slaapkamers op zolder of het aanbrengen van binnenisolatie.

Ook het vervangen van een dragende muur door een dragende balk kan stedenbouwkundig onder de vrijstelling vallen. Let wel: voor stabiliteitswerken kunnen andere verplichtingen gelden, waaronder de tussenkomst van een architect.

Werken aan gevels en daken

Ook bepaalde werken aan gevels en daken zijn vrijgesteld, op voorwaarde dat onder andere het fysieke bouwvolume van de woning niet verandert en de energieprestatie van het gebouw niet verslechtert.

Denk bijvoorbeeld aan:

het plaatsen of wijzigen van bepaalde raam- en deuropeningen;
het dichtmaken van een bestaande raamopening;
het plaatsen van bepaalde dakvlakvensters;
bepaalde gevel- en dakwerken.

Voor gebouwen met erfgoedwaarde of woningen in specifieke beschermde gebieden kunnen andere regels gelden.

Isoleren langs de buitenzijde

Ook het aanbrengen van isolatie aan de buitenzijde van gevels en daken kan sinds 1 maart 2026 onder voorwaarden zonder vergunning.

De totale dikte van isolatie en afwerking mag voor de Vlaamse vrijstelling maximaal 26 cm bedragen. De rooilijn mag daarbij niet worden overschreden. Grenst je voorgevel bijvoorbeeld rechtstreeks aan het voetpad, dan kan alsnog een vergunning nodig zijn.

Heb ik voor een aanbouw nog een meldingsplicht?

Nee. Sinds 1 maart 2026 is de Vlaamse meldingsplicht voor het uitbreiden van een woning met een aanbouw afgeschaft.

Dat is een belangrijke wijziging tegenover de vroegere regelgeving.

Wil je bijvoorbeeld een:

veranda;
aangebouwde garage;
carport;
bijkeuken;
aangebouwd poolhouse;
serre

aan de woning bouwen, dan moet je in principe een omgevingsvergunning aanvragen.

De vroegere regeling waarbij een aanbouw onder bepaalde voorwaarden kon volstaan met een melding, is dus niet langer van toepassing op nieuwe dossiers.

Heb ik een vergunning nodig voor een vrijstaand tuinhuis of garage?

Een vrijstaand bijgebouw zoals een tuinhuis, garage, poolhouse, schuurtje of serre is in principe vergunningsplichtig. Onder bepaalde voorwaarden geldt echter een vrijstelling van de vergunningsplicht.

Een belangrijke voorwaarde is dat de totale oppervlakte aan vrijstaande bijgebouwen bij de woning maximaal 40 m²bedraagt. Bestaande vrijstaande bijgebouwen worden daarbij meegeteld.

Daarnaast gelden onder meer voorwaarden rond:

de maximale hoogte;
de afstand tot de woning;
de afstand tot de perceelsgrenzen;
de ligging van het perceel;
de afvoer van hemelwater;
lokale stedenbouwkundige voorschriften.

Een tuinhuis van 20 m² is dus niet automatisch vrijgesteld omdat het kleiner is dan 40 m². Alle voorwaarden moeten samen vervuld zijn.

Heb ik een vergunning nodig voor een zwembad of vijver?

Ook voor een zwembad, zwemvijver of siervijver geldt in principe een vergunningsplicht, maar er bestaat onder voorwaarden een vrijstelling.

Voor niet-overdekte constructies in de zij- en achtertuin geldt een maximale gezamenlijke oppervlakte van 80 m².

Daarbij moet je niet alleen het nieuwe zwembad meetellen. Ook reeds bestaande niet-overdekte constructies zoals terrassen, tuinpaden, bepaalde opritten, grondgebonden zonnepanelen en vijvers tellen mee.

Ook hier gelden bijkomende voorwaarden, onder andere rond de afstand tot de perceelsgrens en woning, de ligging en de hemelwaterregels.

Wanneer geldt de meldingsplicht dan nog wel?

Hoewel de meldingsplicht voor aangebouwde bijgebouwen sinds 1 maart 2026 werd afgeschaft, bestaat de meldingsprocedure nog wel.

Een melding is bijvoorbeeld nog van toepassing op bepaalde specifieke stedenbouwkundige handelingen, zoals bepaalde vormen van zorgwonen en op bepaalde ingedeelde inrichtingen of activiteiten.

Daarom blijft het belangrijk om voor je concrete project te controleren welke procedure van toepassing is.

Vergunning, melding of vrijstelling: controleer altijd je concrete situatie

De regelgeving is sinds 1 maart 2026 veranderd en bovendien kunnen lokale stedenbouwkundige voorschriften afwijken van de algemene Vlaamse regels.

Controleer daarom voor je renoveert:

welke werken je precies wilt uitvoeren;
of de werken volgens de Vlaamse regelgeving vrijgesteld, meldingsplichtig of vergunningsplichtig zijn;
welke lokale voorschriften gelden bij je gemeente;
of er een architect nodig is;
of er bijkomende verplichtingen gelden rond bijvoorbeeld EPB, hemelwater of erfgoed.

Zo voorkom je dat je renovatie vertraging oploopt omdat een noodzakelijke procedure niet of te laat werd opgestart.

*Laatst bijgewerkt: 20 augustus 2026

Een totaalrenovatie gepland?

Bij een totaalrenovatie hangen veel keuzes met elkaar samen: van vergunningen en architectuur tot technieken, energieprestaties, planning en uitvoering.

Bij Tifre bekijken we een renovatie daarom als één geheel. We begeleiden totaalrenovaties van A tot Z en stemmen de verschillende stappen en vakmensen op elkaar af.

Wil je weten hoe we jouw renovatie kunnen aanpakken? Ontdek onze werkwijze of neem contact op voor een eerste gesprek.

Bespreek je plannen